COLONIALVOYAGE.COM

Geschiedenis van Portugal en van de Portugezen overzee

De Atlantische eilanden

1.4 São Tomé en Principe; Ano Bom en Fernando Po

DEEL 6 Hoofdstuk 1

Arnold van Wickeren

 

Geschiedenis van Portugal en van de Portugezen overzee

Deel 1: Het Iberisch schiereiland van prehistorie tot aan de komst van de Romeinen, de Romeinse tijd (200 v.Chr.- 400 n.Chr.) de koninkrijken van Sueven en Visigoten van moslimoverheersing tot onafhankelijk koninkrijk Portugal tot aan de stichting van het Huis Aviz Het begin van de maritieme expansie

Deel 2: Ontdekkings- en handelsreizen naar West-Afrika, Portugal ten tijde van Afonso V (1438-1481), De maritieme expansie ten tijde van João II (1481-1495)

Deel 3: Portugal onder koning Manuel I (1495-1521), De Portugese positie in Marokko, De eerste reis van Vasco da Gama naar Indië, Het verblijf in Calicut; de terugreis, De reis van Pedro Álvares Cabral

Deel 4: Meer reizen naar Indië, De Estado da India, De verrichtingen van Afonso de Albuquerque, Tristão da Cunha en Dom Francisco de Almeida (1506-1509), Het goud van Monomotapa

Deel 5: De Carreira da India, De eerste jaren van het gouverneurschap van Afonso de Albuquerque, Malacca, De Molukken en de Banda-eilanden, Albuquerque terug in Malabar, Malabar in de jaren 1513-1514, De kust van Oost-Afrika (1509-1515)

Deel 6: De Atlantische eilanden, Reizen naar de Nieuwe Wereld, De betrekkingen met Noordwest-Afrika, De betrekkingen met Congo en Angola, De Swahili-kust (1515-1521), De Estado da India, Expansie van het Império Português (1515-1521)

Deel 7: De ontwikkeling van Portugal tot maritieme en commerciële grootmacht, De verovering van Ceuta, Ontwikkelingen in scheepsbouw en navigatie, Monniken en kooplieden in Centraal-Azië, De Atlantische eilanden, Ontdekkings- en handelsreizen naar Afrika in de jaren 1443-1447; de eerste zwarte slaven, De maritieme expansie in de jaren vijftig van de 15e eeuw, Castiliaanse penetratie in de Golf van Guinée; de Verdragen van Alcáçovas (1479) en Toledo (1480), Pogingen van João II (1481-1495) meer invloed te verwerven in het binnenland van West-Afrika, Kanttekeningen bij de ontdekkingsreizen van Diogo Cão, Columbus en Portugal; het Verdrag van Tordesillas, Stokkende maritieme expansie?, De strijd om de handel in specerije, De reis van Fernão de Magalhães

Deel 8: Portugal onder koning João III (1521-1557), Het begin van de kolonisatie van Brazilië, Portugal in de problemen in Marokko, De goudhandel aan de Minakust, De verovering van het moslimkoninkrijk Granada, Het aandeel van Portugezen in de ontdekking van Noord-Amerika

Deel 9: De Atlantische eilanden en Opper-Guinée, De relaties met het koninkrijk Benin, De betrekkingen met Congo en Angola, De Swahilikust en de Carreira da India in de jaren twintig van de 16e eeuw, De Swahilikust en de Carreira da India van 1530 tot aan het overlijden van koning João III in 1557

Deel 10: De Estado da India in de jaren 1522-1526, De Estado da India in de jaren 1526-1538, De ontwikkelingen in het Verre Oosten

Deel 11: De Estado da India in de jaren 1538-1545, De Estado da India in de jaren 1545-1558, De Visserijkust, Coromandel, Bengalen en de Carreira da India, De Portugese expeditie naar Abessinië, De waarschijnlijke ontdekking van Australië

Deel 12: De Portugese bemoeienissen met Ceylon (1538-1558), Portugees Malacca (1538-1558), De handelsrelaties met China (1538-1546), Birma en Siam (1538-1558), Portugese kooplieden en missionarissen in Japan (1538-1558), De Molukken onder Portugees bestuur (1540-1558)

Deel 13: De vereniging van Portugal met Spanje (1557-1640), Sebastião’s rampspoed in Marokko (1415-1578), De Atlantische eilanden en West-Afrik (1420-1637)

Deel 14: Angola en Kongo (1565-1641), De Swahilikust (1557-1599)

Deel 15: De Estado da India in de jaren 1558-1581, De Estado da India in de jaren 1581-1597, De komst van Hollanders en Engelsen naar Indië 1597-1600

Deel 16: De aanval van de Hollanders op de Estado da India, Overige verwikkelingen in de Estado da India, De Portugezen aan de Tamilkust in de Periode 1560-1640

Deel 17: De teloorgang van Portugals positie in Azië: de Estado da India in de periode 1622-1640, De Portugezen in Bengalen, Portugezen, Spanjaarden en Hollanders in Siam en Achter-Indië

 

Arnold van Wickeren

 

Geschiedenis van Portugal en van de Portugezen overzee. All rights reserved. Copyright © 2008, Arnold van Wickeren

Geschiedenis van Portugal en de Portugezen overzee Deel 6
Arnold van Wickeren

Hoofdstuk 1

De Atlantische eilanden

1.4 São Tomé en Principe; Ano Bom en Fernando Po.

Het Ilha de São Tomé en het kleinere Ilha de Santo Antão (later Principe) zijn hoogst waarschijnlijk ontdekt in de maanden december 1472 en januari 1473. De onbewoonde dicht bij de evenaar gelegen eilanden ontvangen veel regen en zijn zeer vruchtbaar. Voor Europeanen is het klimaar echter zeer onge-zond. Een poging de eilanden in het midden van de jaren tachtig te koloniseren, loopt op een mislukking uit. Tegen het eind van de 15e eeuw doen Álvaro de Caminha en António Carneiro, beiden koninklijke vazallen en behorend tot de lage adel, opnieuw een poging de eilanden te koloniseren. Deze capitães weten hun capitania goed te organiseren en trekken vogels van diverse pluimage aan. Naast ervaren ambachtslieden, trekken de eilanden ook arme Portugezen en degradados. Tot de kolonisten behoort een aantal jonge joden, die van hun ouders zijn wegge-haald en met geweld tot het christendom zijn bekeerd. Voor het verrichten van het zwaardere werk worden zwarten van Fernando Po en het vasteland aangevoerd. De eilanden ontwikkelen zich snel. São Tomé en Santo Antão worden belangrijke suikerprodu-centen en leveren ook palmolie; de economie is mede gebaseerd op de veeteelt. Er komt maar een klein aantal Portugese vrouwen naar de eilanden, zodat de nakomelingen van de eerste kolonisten vrijwel allen gemengd bloed hebben. Er ontstaat al snel een inheemse aristocratie van halfbloeden, die de controle over de eilanden verwerft. São Tomé wordt berucht om de daar heersende sociale onrust. Al in 1517 komen de mulatten en slaven voor het eerst in opstand tegen de grootgrondbezitters.

De handelaren van São Tomé zijn beruchte slavenhalers, waarbij zij er niet voor terugdeinzen door hun hebzucht de goede betrek-kingen van koning Manuel met Afrikaanse heersers te frustreren. De beroemde kroniekschrijver Duarte Pacheco Pereira, voor wiens uitzonderlijke verdiensten verwezen wordt naar paragraaf 1.6 van deel IV, meldt dat zij in 1505 inbreuk maken op de tussen het Portugese en het Congolese hof gemaakte afspraken, dat alle Congolese slaven worden uitgevoerd via de haven Mpinda. Hiermee onthouden zij de Congolese vorst de belasting die hij op de export van slaven in Mpinda heft. Vooral Fernão de Mello, de capitão van São Tomé is berucht om zijn intriges, waarmee hij koning Afonso I van Congo misleidt en bedriegt, met het doel steeds grotere aantallen slaven in handen te krijgen. In 1514 zendt de koning van Benin een gezant naar koning Manuel, onder meer om zich te beklagen over het hebzuchtige gedrag van de slavenhalers uit São Tomé aan de kust van Benin.

Ook bestuurlijk ontwikkelt São Tomé zich snel. In 1504 is er al sprake van de eerste parochie, die twintig jaar later is uitgegroeid tot een vila. Om meer grip op de situatie te krijgen, zal de capitania São Tomé in 1522 worden opgeheven en wordt het eiland een kroondomein. In 1534 zal het ook een bisdom worden. Het diocees van de bisschop van São Tomé zal zich dan uitstrek-ken langs de kust van West-Afrika van Guinée tot aan Kaap de Goede Hoop. De vila wordt in dat jaar verheven tot stad. São Tomé en Principe ontwikkelen zich tot tussenstations voor Portugese schepen zeilende naar, of komende van Indië. Later zal São Tomé een verzamelstation worden voor slaven, die naar Brazilië worden getransporteerd.

Het Ilha de Ano Bom is op 1 januari 1484 ontdekt door Diogo Cão. Al voor 1510 heeft zich er een groepje kolonisten gevestigd onder leiding van de edelman Jorge de Melo, de eerste capitão van Ano Bom. Het Ilha de Fernando Po tenslotte, is in 1472 ontdekt door Fernão do Pó. Hij heeft het eiland, met zijn karak-teristieke Pico Basile, een vulkaankegel van 3008 meter hoogte, aanvankelijk Formosa (prachtig) willen noemen, maar het eiland is desondanks vernoemd naar zijn ontdekker. Anders dan alle hiervoor genoemde eilanden, is Fernando Po bewoond. De zwarte bewoners, Boebi’s geheten, verzetten zich heftig tegen Portugese kolonisten; daarom wordt van kolonisatie afgezien. Fernando Po wordt een leverancier van slaven voor São Tomé.

Reizen naar de Nieuwe Wereld 2.1 Ontdekkingstochten naar het Noorden.

 

Colonialvoyage.com. All rights reserved. Copyright © 2009, Marco Ramerini

e-mail

eXTReMe Tracker